 Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: Góry Togo. Togo, Republika Togijska – państwo w zachodniej Afryce nad Zatoką Gwinejską. Graniczy z Ghaną, Beninem i Burkina Faso.
Ustrój polityczny
Togo to republika. Według konstytucji z 1992 głową państwa jest prezydent, wybierany w głosowaniu powszechnym na 5 lat. Władza ustawodawcza należy do jednoizbowego Zgromadzenia Narodowego z wyborów powszechnych (81 deputowanych) o kadencji 5-letniej. Władzę wykonawczą sprawuje rząd z premierem na czele, powoływanym przez prezydenta spośród większości parlamentarnej.
Podział administracyjny
-
Togo dzieli się na 5 regionów i stolicę, razem stanowi to 30 prefektur i jedną gminę. Stolicą Togo jest Lomé.
Geografia
-
 Osobny artykuł: Geografia Togo.
Togo położone jest w zachodniej Afryce, nad Zatoką Gwinejską. Graniczy od wschodu z Beninem, od zachodu z Ghaną, a od północy z Burkina Faso. Większość powierzchni państwa zajmują góry i tereny wyżynne. Na południu kraju znajduje się aluwialna nizina nadbrzeżna stopniowo przechodząc na północy w wyżynę. Na południowo zachodnim brzegu kraju przebiega pasmo Gór Togo (Atakora) Togo posiada piaszczyste wybrzeże z licznymi lagunami i mierzejami. Średnie temperatury miesięczne wahają się w granicach 23-32 °C.
Historia
-
Osobny artykuł: Historia Togo.
Do 1918 Togo obejmowało także część obecnej Ghany i było kolonią niemiecką, która po pierwszej wojnie światowej została podzielona pomiędzy Wielką Brytanię i Francję. Po II wojnie światowej część brytyjska w wyniku referendum została przyłączona do Ghany. Mieszkający w części brytyjskiej Togijczycy, którzy nie zgodzili się przyjąć obywatelstwa ghanijskiego zostali wysiedleni do Togo, a ich majątki przejęte przez rząd Ghany. Część francuska jako autonomiczna republika weszła w skład Unii Francuskiej. 27 kwietnia 1960 roku Togo uzyskało niepodległość. W 1967 roku w wyniku bezkrwawego przewrotu władzę w Togo objął Gnassingbé Eyadema - jego rządy nie należały jednak do bezkrwawych. Zmarł 5 lutego 2005. Był najdłużej rządzącym dyktatorem w Afryce. Władzę w kraju przejął po nim jego syn Faure Gnassingbé.
Gospodarka
Kraj jest słabo rozwinięty gospodarczo. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca — 446 dolarów amerykańskich (2004). Podstawą gospodarki jest rolnictwo — wytwarza ok. 34% produktu krajowego brutto i zatrudnia ok. 69% zawodowo czynnych. Grunty orne zajmują 11,3% powierzchni kraju, większość zajęta pod uprawę roślin żywieniowych, głównie manioku, jamsu, ryżu, kukurydzy, sorga, na pn. — prosa. Na eksport uprawia się kawę, bawełnę oraz orzeszki ziemne, orzeszki karité, kakaowiec (dawniej gł. uprawa eksportowa). Hodowla trzody chlewnej na pd., bydła na pn. Hoduje się też owce i kozy. Połowy ryb w lagunach i na morzu. Togo posiada jedne z największych na świecie złóż fosforytów (na pd. w Akoupamé i Hahotoé) — wydobycie 2,1 mln ton, 2000 (754 tysięcy t w przeliczeniu na czysty składnik). Eksploatuje się także wapienie, marmury, sól. Produkcja energii elektrycznej w elektrowniach wodnych. Przemysł wytwarza tylko 20,4% produktu krajowego brutto, obejmuje głównie niewielkie zakłady spożywcze i włókiennicze oraz cementownie. Rzemieślnicy wyrabiają tkaniny, produktów z liści palmowych i słomy, garncarstwo. Sieć komunikacyjna słabo rozwinięta. Linie kolejowe (dł. 568 km) głównie w pd. części kraju. 7,9 tys. km dróg kołowych, w tym 2,5 tys. km o utwardzonej nawierzchni głównie port morski i lotnisko w Lomé, port wywozu fosforytów — Kpemé. Wywóz fosforytów (48% wartości eksportu — 1991), kawy (3,6%), kakao, bawełny do Holandii, Francji, Hiszpanii, USA. Import maszyn i środków transportu, żywności, tkanin bawełnianych, produktów naftowych z Chin Indii, Francji, Holandii, Niemiec oraz Wielkiej Brytanii.
Demografia
| (2005) |
| Liczba ludności |
5 681 519 |
| Ludność według wieku |
| 0 - 14 lat |
43,2% |
| 15 - 64 lat |
54,2% |
| ponad 64 lata |
2,6% |
| Wiek (mediana) |
| W całej populacji |
17,78 lat |
| Mężczyzn |
17,42 lat |
| Kobiet |
18,14 lat |
| Przyrost naturalny |
2,17% |
| Współczynnik urodzeń |
33,48 urodzin/1000 mieszkańców |
| Współczynnik zgonów |
11,8 zgonów/1000 mieszkańców |
| Współczynnik migracji |
0,0 migrantów/1000 mieszkańców |
| Ludność według płci |
| przy narodzeniu |
1,03 mężczyzn/kobiet |
| poniżej 15 lat |
1,01 mężczyzn/kobiet |
| 15 - 64 lat |
0,96 mężczyzn/kobiet |
| powyżej 64 lat |
0,70 mężczyzn/kobiet |
| Umieralność noworodków |
| W całej populacji |
66,61 śmiertelnych/1000 żywych |
| płci męskiej |
74,24 śmiertelnych/1000 żywych |
| płci żeńskiej |
58,76 śmiertelnych/1000 żywych |
| Oczekiwana długość życia |
| W całej populacji |
52,64 lat |
| Mężczyzn |
50,64 lat |
| Kobiet |
54,70 lat |
| Rozrodczość |
4,61 urodzin/kobietę |
Religia
[1]
Kultura
|
|
Ta sekcja wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi.
Należy w niej poprawić/wykonać działania: rozwinąć ją.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
Dziedzictwem urastającym do symbolu Togo jest Koutammakou, ziemia ludu Batammariba z bardzo charakterystyczną architekturą wkomponowaną w półpustynny krajobraz. Są to gliniane domy z wieżami, zwane także pałacami (Takienta), choć sama nazwa może być myląca. Jest to jeden z najbiedniejszych regionów Togo, a warunki życia mieszkańców tych pałaców nie charakteryzują się ani luksusem ani przepychem. Koutammakou w 2004 roku znalazło się na liście dziedzictwa kulturowego UNESCO.
Sport
Pierwszy w historii Togo medal na Igrzyskach Olimpijskich zdobył w Pekinie w 2008 roku Benjamin Boukpeti, reprezentant tego kraju w kajakarstwie górskim, który w slalomie kategorii K-1 zajął 3 miejsce. Reprezentacja Togo w piłce nożnej awansowała do Mistrzostw Świata w Niemczech w 2006, które ukończyła na ostatnim miejscu w grupie G.
Źródło: http://whc.unesco.org/en/list/1140
Święta państwowe
| Data |
Polska nazwa |
Oryginalna nazwa |
| 1 stycznia |
Nowy Rok |
|
| 27 kwietnia |
Święto Niepodległości |
Indépendance |
Przypisy
- ↑ [1] Dane statystyczne zaczerpnięto z książki Patricka Johnstona i Jasona Mandryka pt. "Operation World", oraz z innych źródeł.
Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Togo
Linki zewnętrzne
|
Członkostwo w organizacjach międzynarodowych |
|
|
Strefa franka CFA |
|
| Zachodnioafrykański frank CFA |
|
 |
|
| Środkowoafrykański frank CFA |
|
|
|
Światowa Organizacja Handlu (WTO) |
|
|
|
 |
|
|
|
Dieser Artikel basiert auf dem Artikel Togo
aus der freien Enzyklopädie Wikipedia und steht unter
der "Creative Commons Attribution/Share-Alike"-Lizenz.
In der Wikipedia ist eine Liste der Autoren verfügbar.
|
